1 Yaş Otizm Belirtileri Nelerdir?

1 yaş otizm belirtileri, bebeğin sosyal iletişim, göz teması, ismine tepki verme, jest kullanımı, ortak dikkat ve çevresiyle etkileşim biçiminde görülebilen bazı gelişimsel farklılıkları ifade eder. Bir yaşındaki bir bebekte tek bir davranışın bulunması otizm tanısı anlamına gelmez. Bu dönemde önemli olan; belirtilerin birlikte görülmesi, süreklilik göstermesi ve bebeğin genel gelişim örüntüsü içinde değerlendirilmesidir.

Özellikle göz temasının çok sınırlı olması, ismi söylendiğinde sık olarak tepki vermeme, işaret etme veya el sallama gibi jestlerin gelişmemesi, karşılıklı etkileşimin azlığı, sosyal gülümsemenin sınırlı olması ve sesli iletişim girişimlerinin beklenenden az olması ailelerin dikkatini çekebilir. Ancak bu özelliklerin her biri farklı gelişimsel nedenlerle de ortaya çıkabileceğinden, değerlendirme yalnızca internet üzerindeki belirti listelerine göre yapılmamalıdır.

Otizm hakkında daha kapsamlı bilgi için Otizm Spektrum Bozukluğu sayfası incelenebilir.

1 Yaş Otizm Belirtileri Nelerdir?

Bir yaş, sosyal iletişim becerilerinin hızla geliştiği dönemlerden biridir. Bebekler çevresindeki kişilere daha belirgin biçimde yönelmeye, seslere tepki vermeye, yüz ifadelerini takip etmeye ve ilgilerini başkalarıyla paylaşmaya başlayabilir. Otizm açısından dikkat çeken bulgular ise çoğunlukla bu sosyal iletişim alanlarında görülen farklılıklarla ilişkilidir.

Bu belirtilerden yalnızca birinin görülmesi otizm olduğu anlamına gelmez. Örneğin bebeğin ismine dönmemesi işitme sorunlarıyla ilişkili olabilirken, konuşma veya sesli iletişimde gecikme farklı gelişimsel nedenlerden kaynaklanabilir. Bu nedenle belirtilerin birlikte ve çocuğun tüm gelişim özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmesi önemlidir.

1 Yaş Otizm Belirtileri ile Normal Gelişim Arasındaki Farklar

Bir yaşındaki çocukların gelişimi birbirinden farklı hızlarda ilerleyebilir. Bazı çocuklar ilk kelimelerini daha erken söylerken bazıları daha geç konuşabilir. Bu nedenle değerlendirmede yalnızca “konuşuyor mu?” sorusuna odaklanmak yeterli değildir. Sosyal iletişim, jest kullanımı, çevreyle etkileşim ve ortak dikkat gibi beceriler de önemlidir.

Burada önemli olan tek tek becerileri bir kontrol listesi gibi değerlendirmek değil, bebeğin genel gelişim örüntüsünü gözlemlemektir. Bir çocuk bazı becerilerde yaşıtlarından daha yavaş ilerlerken diğer alanlarda yaşına uygun gelişim gösterebilir.

Buna karşılık sosyal iletişimin birden fazla alanında belirgin farklılık bulunması, özellikle de bu farklılıkların zaman içerisinde devam etmesi durumunda profesyonel gelişimsel değerlendirme düşünülebilir.

1 Yaş Otizm Belirtileri Ne Zaman Ciddiye Alınmalıdır?

Ailelerin en sık yaşadığı kararsızlıklardan biri, gözlemledikleri davranışların geçici bir gelişim farklılığı mı yoksa değerlendirilmesi gereken bir belirti mi olduğudur. Her çocuk aynı hızda gelişmediği için tek bir davranış üzerinden kesin sonuç çıkarmak doğru değildir.

Bununla birlikte bazı belirtilerin bir arada bulunması veya çocuğun daha önce kazandığı becerilerde gerileme görülmesi değerlendirmeyi geciktirmemek açısından önemlidir.

Özellikle daha önce kazanılmış bir becerinin kaybedilmesi dikkatle değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Örneğin daha önce belirgin şekilde ses çıkaran, etkileşime giren veya jest kullanan bir bebeğin bu becerilerinde gerileme görülmesi halinde profesyonel değerlendirme geciktirilmemelidir.

Otizm Değerlendirmesi 1 Yaş Bebeklerde Nasıl Yapılır?

Bir yaşındaki bir bebekte otizm açısından değerlendirme, yalnızca bir test uygulanarak yapılan bir işlem değildir. Bu yaş döneminde değerlendirme çoğunlukla bebeğin gelişim öyküsü, sosyal iletişim davranışları, klinik gözlem ve aileden alınan bilgilerin birlikte ele alınmasıyla yürütülür.

Görüşmede bebeğin doğumdan itibaren gelişim süreci, motor gelişimi, seslere tepkisi, göz teması, ismine yönelmesi, sosyal gülümsemesi, jest kullanımı, ortak dikkat becerileri ve çevresindeki insanlarla etkileşimi değerlendirilebilir.

Bir yaş döneminde yapılan değerlendirmede amaç, yalnızca “otizm var mı, yok mu?” sorusuna cevap vermek değildir. Bebeğin hangi gelişim alanlarında yaşına uygun ilerlediğini, hangi alanların daha yakından takip edilmesi gerektiğini ve destek ihtiyacı bulunup bulunmadığını anlamak da önemlidir.

Ayrıca ismine tepkinin sınırlı olması gibi belirtilerde işitmenin değerlendirilmesi de önemli olabilir. Çünkü bazı gelişimsel veya işitsel durumlar otizmde görülebilen belirtilere benzer davranışlara yol açabilir.

Erken Değerlendirme 1 Yaş Otizm Belirtilerinde Neden Önemlidir?

Yaşamın ilk yılları, beynin hızlı geliştiği ve yeni becerilerin yoğun biçimde kazanıldığı bir dönemdir. Bu nedenle sosyal iletişim veya gelişim alanlarında belirgin bir farklılık fark edildiğinde, erken değerlendirme çocuğun ihtiyaçlarının daha erken anlaşılmasını sağlayabilir.

Erken değerlendirme, çocuğa mutlaka otizm tanısı konacağı anlamına gelmez. Tam tersine değerlendirme sonucunda gelişimin yaşına uygun olduğu görülebilir, farklı bir gelişimsel durum saptanabilir veya belirli alanların yalnızca izlenmesi önerilebilir.

Erken dönemde ailelerin en sık yaptığı hatalardan biri, “biraz daha büyüsün, düzelir” düşüncesiyle belirgin gelişimsel farklılıkları uzun süre gözlemlemekle yetinmektir. Her gecikme otizm anlamına gelmese de, belirgin bir gelişimsel kaygının değerlendirilmesi aileye daha doğru bir yol haritası sağlayabilir.

Aynı şekilde erken değerlendirme, bebeğin güçlü olduğu alanların da fark edilmesini sağlar. Amaç yalnızca güçlükleri belirlemek değil, çocuğun mevcut becerilerini ve gelişim potansiyelini bütüncül biçimde anlamaktır.